Quận Ngon Du Ký Long Biên: Vì sao Ninh chọn kể về một Hà Nội bên kia sông?
Long Biên có rất nhiều câu chuyện để kể. Đó có thể là cây cầu đã đi qua hơn một thế kỷ lịch sử, những tuyến đường sắt và sân bay từng mở ra cánh cửa kết nối Hà Nội với nhiều vùng đất khác, hay những khoảng xanh hiếm hoi vẫn còn hiện diện giữa một thành phố ngày càng đông đúc. Nhưng khi thực hiện Quận Ngon Du Ký Long Biên, Ninh Tito lại chọn bắt đầu từ một lát cắt gần gũi hơn: cuộc sống bên kia sông. Bởi đôi khi, chỉ cần bước qua một cây cầu, người ta đã có thể nhìn thấy một Hà Nội rất khác. Không xa trung tâm, không tách rời khỏi thành phố, nhưng có cách hình thành, nhịp sống và những ký ức riêng rất đáng để tìm hiểu.
Ngay từ những tập đầu tiên, Quận Ngon Du Ký chưa bao giờ được xây dựng với mục tiêu tìm ra quán ăn nổi tiếng nhất hay lập danh sách những món “nhất định phải thử” tại mỗi quận. Điều Ninh muốn tìm là những hàng quán đã trở thành một phần trong đời sống của người dân địa phương. Đó có thể là nơi nhiều thế hệ trong một gia đình từng ăn sáng, một quán nhỏ gắn với thời công nhân, bộ đội hay người buôn bán qua lại, hoặc một món ăn chỉ thực sự có ý nghĩa khi được đặt trong không gian nơi nó tồn tại.
Ẩm thực là điểm bắt đầu, nhưng điều series muốn kể luôn nhiều hơn một món ăn.
Sau những thay đổi về tổ chức hành chính của Hà Nội, tên gọi và ranh giới của nhiều quận, phường quen thuộc cũng bước sang một giai đoạn mới. Vì thế, mỗi tập Quận Ngon Du Ký còn giống như một cách ghi lại bản sắc của từng khu vực qua những địa điểm, con người và nếp sống đã từng tạo nên diện mạo riêng của nơi ấy.
Với Long Biên, câu chuyện được lựa chọn là một Hà Nội ở bên kia dòng sông.
Long Biên có rất nhiều câu chuyện, nhưng vì sao lại là “cuộc sống bên kia sông”?
Nếu nhìn vào Long Biên, không khó để nhận ra nơi đây sở hữu rất nhiều chất liệu để làm nên một tập phim.
Có cầu Long Biên, một công trình đã đồng hành cùng Hà Nội qua nhiều biến động lịch sử. Có Ga Gia Lâm và sân bay Gia Lâm, những dấu tích gợi nhắc về thời kỳ khu vực phía Đông thành phố giữ vai trò quan trọng trong việc kết nối Hà Nội với các tỉnh thành khác. Có làng Lệ Mật với lịch sử lâu đời, những tập tục, nghề nghiệp và món ăn riêng vẫn hiện diện giữa một vùng đô thị đang không ngừng thay đổi. Có những khu dân cư cũ, những hàng quán lâu năm và những địa chỉ đã đi vào ký ức của nhiều thế hệ người dân Long Biên.
Mỗi câu chuyện ấy đều đủ sức trở thành một chủ đề riêng. Tuy nhiên, nếu chỉ lần lượt giới thiệu từng di tích, từng món ăn hay từng địa danh, hành trình rất dễ trở thành một danh sách những điều thú vị về Long Biên.
Ninh muốn tìm một sợi dây lớn hơn để kết nối tất cả những mảnh ghép đó.
Tuy có những chất liệu mang đậm tính lịch sử văn hoá nhưng thứ Ninh muốn kể là một câu chuyện bao quát hơn được tạo nên bởi những dấu ấn đặc biệt của quận.
Cuối cùng, “cuộc sống bên kia sông” trở thành điểm nhìn của toàn bộ tập phim. “Bên kia sông” trước hết là một vị trí địa lý. Từ khu vực trung tâm Hà Nội, muốn sang Long Biên, người ta thường phải đi qua một cây cầu bắc qua sông Hồng.
Nhưng phía sau cách gọi ấy còn là một lớp nghĩa khác.
Dòng sông không chỉ chia thành phố thành hai bờ. Trong một thời gian dài, nó còn góp phần tạo nên những hướng phát triển, không gian sống và ký ức đô thị khác nhau. Bởi vậy, bước qua sông không đơn thuần là di chuyển từ quận này sang quận khác, mà còn là bước vào một nhịp Hà Nội khác.
Chỉ cách nhau một cây cầu, nhưng nhịp sống lại không giống nhau
Sông Hồng từ lâu không chỉ là dòng sông chảy qua Hà Nội. Nó góp phần hình thành cấu trúc của thành phố, ảnh hưởng tới giao thông, sinh kế và cách các khu dân cư phát triển qua nhiều giai đoạn.
Ở khu vực trung tâm, Hà Nội hiện lên qua những con phố dày đặc, nhà cửa san sát, dòng người liên tục chuyển động và một nhịp sống thường xuyên bị thúc về phía trước.
Long Biên lại đem đến cảm giác rộng mở hơn.
Nơi đây có những tuyến đường và khu đô thị mới, nhưng chỉ cần rẽ khỏi trục đường lớn, người ta vẫn có thể bắt gặp những khu dân cư đã tồn tại qua nhiều thế hệ. Có chung cư cao tầng, trung tâm thương mại và hạ tầng hiện đại, nhưng xen giữa vẫn còn những ngôi làng cũ, bãi bồi ven sông, vườn cây và những khoảng xanh khiến người ta đôi lúc quên rằng mình vẫn đang ở trong một đô thị lớn.
Chỉ cách một cây cầu nhưng Long Biên lại mang trong mình một nhịp sống rất khác.
Sự khác biệt ấy không có nghĩa Long Biên đứng ngoài quá trình phát triển của Hà Nội. Ngược lại, nơi đây là một trong những khu vực có thể quan sát rõ nhất cách thành phố mở rộng: những con đường mới chạy qua làng cũ, các khu đô thị hình thành bên cạnh khu dân cư lâu năm, và những gia đình đã sống ở đây nhiều thế hệ cùng chia sẻ không gian với những cư dân mới chuyển đến.
Long Biên vì thế không phải phần đối lập với trung tâm thành phố. Đây là một lát cắt khác của Hà Nội, nơi đô thị hóa không hoàn toàn xóa đi những cấu trúc cũ mà đang từng ngày đan xen với chúng.
Chính sự tồn tại song song giữa cũ và mới, giữa làng và phố, giữa khoảng xanh và những đại lộ đang mở rộng đã trở thành linh hồn của tập phim.
Khi món ăn trở thành cách để kể một vùng đất
Khi lựa chọn kể về “cuộc sống bên kia sông”, hành trình của Quận Ngon Du Ký Long Biên không thể chỉ xoay quanh câu hỏi ăn gì. Mỗi điểm dừng trong tập phim đều cần góp thêm một mảnh ghép cho bức tranh chung về vùng đất này.
Đó là những hàng ăn đã trở thành một phần ký ức của người dân địa phương. Có những quán tồn tại đủ lâu để chứng kiến khu vực xung quanh thay đổi, từ đường làng thành phố xá, từ những khu tập thể, xóm nhỏ thành các tuyến đường và khu đô thị mới.
Đó cũng là những món ăn không chỉ ngon bởi công thức, mà còn gắn với thói quen sinh hoạt của cộng đồng. Một bữa sáng quen thuộc, một món ăn từng phục vụ người lao động, hay một địa chỉ mà nhiều gia đình vẫn quay lại sau hàng chục năm đều có thể kể cho chúng ta biết người dân nơi đây từng sống và đang sống như thế nào.
Bên cạnh các hàng quán, hành trình còn đi qua những không gian gắn với lịch sử hình thành và phát triển của Long Biên: những tuyến giao thông cũ, các khu dân cư, những góc phố rợp bóng cây, khoảng xanh ven sông và làng Lệ Mật vẫn giữ được nhiều dấu vết của một làng cổ giữa lòng đô thị.
Khi những địa điểm ấy được đặt cạnh nhau, món ăn không còn đứng riêng lẻ. Người xem không chỉ biết một món được bán ở đâu hay có hương vị thế nào, mà còn có thể hiểu vì sao món ăn ấy xuất hiện tại đây, những ai đã gìn giữ nó và nó đã trở thành một phần đời sống của Long Biên ra sao. Ẩm thực vì thế không phải đích đến cuối cùng. Nó giống như chiếc chìa khóa mở ra những câu chuyện lớn hơn về lịch sử, con người, sinh kế và sự thay đổi của một vùng đất.
Mỗi món ăn được chọn đều mang theo những câu chuyện của đời sống của quận.
Một hành trình để nhìn Hà Nội từ một góc khác
Khi nhắc đến Hà Nội, nhiều người thường nhớ tới Hồ Gươm, phố cổ, những công trình lâu đời hay tiếng tàu điện từng vang lên trong ký ức. Nhưng Hà Nội không chỉ được tạo nên từ khu vực trung tâm. Thành phố còn được hình thành bởi những vùng đất ở hai bên sông Hồng, nơi các cây cầu nối lại những không gian từng có quá trình phát triển khác nhau, nơi những khu dân cư mới mọc lên bên cạnh làng cũ và nơi nhiều lớp ký ức vẫn hiện diện trong đời sống thường ngày.
Long Biên là một trong những nơi giúp chúng ta nhìn thấy rõ điều đó. Vì thế, Quận Ngon Du Ký Long Biên không cố gắng trả lời duy nhất câu hỏi: “Long Biên có gì ngon?” Tập phim muốn gợi ra một câu hỏi khác:
Muốn hiểu Hà Nội, liệu chỉ khám phá khu vực trung tâm đã đủ chưa?
Bởi đôi khi, chỉ cần đi qua một cây cầu, người ta sẽ nhận ra Hà Nội không chỉ có một nhịp sống, một dáng vẻ hay một câu chuyện.
Ở bên kia sông, Hà Nội hiện lên với những khoảng không rộng hơn, những làng cũ còn nằm trong lòng phố mới, những hàng quán tiếp tục được gìn giữ qua nhiều thế hệ và những ký ức đô thị không phải lúc nào cũng xuất hiện trong các cuốn cẩm nang du lịch. Long Biên không đứng yên. Nơi đây vẫn đang thay đổi từng ngày cùng với tốc độ phát triển của thành phố. Nhưng chính trong quá trình ấy, những hàng quán lâu năm, những khu dân cư cũ, làng Lệ Mật, các dấu tích giao thông và nhịp sống ven sông vẫn lặng lẽ lưu giữ một phần rất riêng của Hà Nội.
Đó cũng là lý do Ninh Tito chọn kể về Long Biên bằng câu chuyện “cuộc sống bên kia sông”. Bởi để hiểu một thành phố, đôi khi điều đáng nhớ nhất không nằm ở những địa danh nổi tiếng nhất, mà nằm trong những lát cắt bình dị vẫn đang âm thầm tạo nên bản sắc của nơi ấy.
Chia sẻ thêm những câu chuyện thú vị về ẩm thực và đời sống, văn hoá cùng Ninh tại:
Facebook: Ninh Tito
Instagram: @ninheating
Youtube: Ninh Titô
