Nếu chỉ đi qua những trục đường đông xe, bến xe Giáp Bát hay các khu chung cư nối tiếp nhau, bạn sẽ khó hình dung Hoàng Mai từng là vùng đất của những làng làm nghề, những gánh hàng và các sản vật nuôi sống phố phường. Bánh cuốn Thanh Trì, xôi lúa Tương Mai, đậu Mơ Mai Động… mỗi món ăn đều mở ra một câu chuyện về nơi mình ra đời. Cùng Ninh khám phá 5 trải nghiệm để hiểu thêm vùng đất phía Nam Hà Nội, từ những căn bếp làm nghề đến nhịp sống ven hồ và khoảng xanh Yên Sở.
Điều khiến Ninh muốn tìm hiểu Hoàng Mai bắt đầu từ một câu hỏi: phía sau những món ăn quen thuộc của người Hà Nội là những con người và vùng đất nào? Một gói xôi mua vội buổi sáng có thể dẫn về Tương Mai. Một bìa đậu trong bữa cơm lại gợi đến Mai Động. Còn những lá bánh cuốn mỏng, mềm đưa mình tới Thanh Trì, nơi công việc tráng bánh đã được tiếp nối qua nhiều thế hệ. Từ những món ăn ấy, Hoàng Mai hiện ra như một phần căn bếp của Hà Nội: nơi người làm nghề chuẩn bị thức ăn, người bán mang hàng vào phố, còn tên làng theo món ăn đi xa hơn địa giới của mình.
Trong bài viết, Hoàng Mai được dùng theo phạm vi khu vực quận Hoàng Mai trước đây và hành trình của series Quận Ngon Du Ký, không chỉ riêng phường Hoàng Mai hiện nay.
👇🏻 Bản full video Quận Ngon Du Ký - Quận Hoàng Mai đã được lên sóng trên kênh Youtube Ninh Tito:
Hoàng Mai có gì để khám phá? 5 trải nghiệm không nên bỏ qua
Khám phá những làng nghề ẩm thực lâu đời: Tìm hiểu bánh cuốn Thanh Trì, xôi lúa Tương Mai
Tìm hiểu câu chuyện về Kẻ Mơ: Giải mã tên gọi Kẻ Mơ và những địa danh gắn với các sản vật từng làm nên danh tiếng vùng đất này.
Khám phá dấu ấn làng nghề Mai Động: Ghé đình làng Mai Động, tìm hiểu câu chuyện về Đức Thánh Tam Trinh và nghề làm đậu Mơ qua nhiều thế hệ.
Cảm nhận nhịp sống Hoàng Mai hôm nay: Từ bến xe Giáp Bát, những hàng quán bình dân đến không gian quanh Linh Đàm và Đại Từ.
Tìm một khoảng xanh tại Công viên Yên Sở: Khép lại hành trình khám phá Hoàng Mai ở một không gian xanh và yên tĩnh giữa lòng đô thị.
1. Khám phá ẩm thực Hoàng Mai qua bánh cuốn Thanh Trì và xôi lúa Tương Mai
Có những món ăn được gọi bằng tên nguyên liệu, có những món lại mang theo cả tên một vùng đất. Bánh cuốn Thanh Trì và xôi lúa Tương Mai thuộc nhóm thứ hai: tên món ăn cũng là lời nhắc về cộng đồng đã làm ra nó.
Bánh cuốn Thanh Trì: Độ khéo nằm trong một lá bánh mỏng
“Thanh Trì có bánh cuốn ngon
Có gò Ngũ Nhạc, có con sông Hồng…”
Câu ca dao đã phần nào cho thấy món bánh cuốn từ lâu đã trở thành một nét đặc trưng của vùng đất này.
Điều đáng chú ý ở bánh cuốn Thanh Trì trước hết là lá bánh. Bánh tráng mỏng, mềm, được xếp thành từng lớp; khi ăn, người ta cảm nhận vị gạo cùng hành và nước chấm, thay vì chỉ chú ý đến phần nhân hay đồ ăn kèm. Để làm được lá bánh như vậy, người thợ phải xử lý tốt cả bột lẫn hơi nước. Từ chọn gạo, ngâm, xay đến pha bột và tráng bánh, mỗi công đoạn đều ảnh hưởng đến độ mỏng, mềm của thành phẩm. Động tác đưa bột lên mặt vải, dàn đều rồi nhấc bánh ra trông nhanh gọn, nhưng đằng sau là quá trình làm đi làm lại để quen tay.
Bà Hoàng Thị Lan (phường Vĩnh Hưng, Hà Nội) - người đã gắn bó với nghề bánh cuốn Thanh Trì hơn nửa thập kỉ (Nguồn ảnh: Nguyễn Công)
Năm 2025, nghề làm bánh cuốn Thanh Trì được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định số 2228/QĐ-BVHTTDL ngày 27/6/2025. Lễ công bố quyết định được tổ chức vào tháng 3/2026. Sự ghi nhận dành cho cả nghề làm bánh, với những tri thức và kỹ năng được cộng đồng tiếp nối.
Bánh cuốn tại hàng Bánh Cuốn Cô Lan (Nguồn ảnh: Ninh Tito)
Trong hành trình, Ninh ghé bánh cuốn Cô Lan tại 30 Thanh Đàm. Bên cạnh bánh cuốn nguội truyền thống, quán còn có bánh cuốn nóng nhân thịt và các món ăn kèm. Đây cũng là dịp để thử hai cách thưởng thức ngay trong một điểm dừng. Nếu muốn tìm hiểu nét riêng của bánh cuốn Thanh Trì, bạn có thể bắt đầu bằng phần bánh truyền thống, ăn thử một miếng trước khi thêm nhiều đồ đi kèm. Khi ấy, độ mềm và vị gạo sẽ dễ nhận ra hơn.
Xôi lúa Tương Mai: Vì sao gọi là xôi lúa mà lại có ngô?
Nếu bánh cuốn là thức quà gắn với những đêm tráng bánh ở Thanh Trì, thì xôi lúa lại kể câu chuyện về những người thợ Tương Mai thức dậy từ khi trời còn chưa sáng. Họ chuẩn bị từng thúng xôi để mang đi bán, không chỉ trong khu vực mà còn tỏa đi nhiều nơi ở Hà Nội.
Món xôi lúa tại Xôi bà Loan (Nguồn ảnh: Ninh Tito)
Tên gọi “xôi lúa” có thể khiến người mới nghe hơi bối rối. Trong cách gọi quen thuộc ở Hà Nội, đây là món xôi có ngô nếp bung, kết hợp với gạo nếp, đậu xanh và hành phi. Tương Mai là một trong những địa danh gắn với món ăn ấy. Sức hấp dẫn của xôi lúa nằm ở sự phối hợp những nguyên liệu rất đời thường: ngô mềm nhưng vẫn có cảm giác khi nhai, nếp dẻo, đậu xanh bùi, hành phi thêm mùi thơm và độ giòn. Mỗi thành phần có vai trò riêng, nên một gói xôi ngon cần được chuẩn bị cẩn thận từ trước khi người mua xuất hiện. Ninh ghé xôi bà Loan ở đầu ngõ 281/58 Trương Định, thưởng thức phần xôi ngô xéo với đậu xanh, ruốc và hành phi nhà làm. Một bữa sáng gọn trong tay, nhưng phía sau là việc sơ chế nguyên liệu, đồ xôi và chuẩn bị hàng từ sớm.
Bánh cuốn và xôi lúa cũng cho thấy một điểm chung của những nghề làm quà sáng: giờ làm việc của người thợ bắt đầu trước giờ ăn của thành phố. Khi mình vừa ra đường tìm bữa sáng, họ đã hoàn thành nhiều công đoạn trong căn bếp.
2. Tìm hiểu Kẻ Mơ qua những tên gọi Mơ Cơm, Mơ Đậu, Mơ Rượu
Đi qua Tương Mai, Hoàng Mai hay Mai Động, bạn sẽ gặp những địa danh có chung chữ “Mai”. Đặt chúng cạnh những tên gọi dân gian như Mơ Cơm, Mơ Đậu, Mơ Rượu, một câu chuyện rộng hơn về vùng Kẻ Mơ bắt đầu hiện ra. Kẻ Mơ là tên gọi một vùng văn hóa gồm nhiều làng cổ phía Nam Thăng Long, không phải tên của một ngôi làng duy nhất. Phạm vi văn hóa ấy cũng không trùng hoàn toàn với địa giới hành chính Hoàng Mai.
Theo tư liệu của Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, nhiều tên gọi trong vùng gắn với nghề nghiệp hoặc sản vật của từng làng:
Mơ Cơm – Tương Mai: Người dân nơi đây từng nổi tiếng với nghề bán cơm, bán xôi và xôi lúa. Nhiều người mang hàng đi bán khắp phố phường, thậm chí mở hàng cơm ở khu vực nội thành Thăng Long xưa.
Mơ Đậu – Mai Động: Gắn với nghề làm đậu phụ truyền thống, một sản vật đã làm nên tên tuổi của vùng đất này qua nhiều thế hệ.
Mơ Rượu – Hoàng Mai: Nổi tiếng với nghề nấu rượu. Rượu làng Mơ từng được nhắc đến trong câu truyền miệng: “Rượu làng Mơ, cờ Mộ Trạch”.
Mơ Thịt – Bạch Mai: Gắn với nghề buôn bán, giết mổ thịt trâu bò trong các ghi chép về nghề nghiệp của những làng Mơ xưa.
Những tên gọi này được ghi nhận trong bài giới thiệu về vùng văn hóa Kẻ Mơ của Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội.
Điều thú vị là người xưa có thể nhận diện một làng qua thứ làng ấy làm giỏi. Tên gọi vừa chỉ nơi chốn, vừa cho biết người dân sống bằng nghề gì và đóng góp sản vật nào cho vùng xung quanh. Từ đó, có thể nhìn các làng Mơ như những cộng đồng có quan hệ với thị trường và đời sống kinh thành: nơi nấu cơm cho khách, nơi làm đậu, nơi bán thịt, nơi làm rượu. Những món ăn quen thuộc ngày nay từng gắn với sinh kế và sự chuyên nghề của từng làng.
Không phải nghề nào cũng còn hiện diện như trước. Nhưng tên gọi vẫn ở lại, giúp người đi qua có một đầu mối để tìm hiểu. Biết thêm chuyện Mơ Cơm rồi ăn xôi Tương Mai, hay nghe về Mơ Đậu trước khi ghé Mai Động, trải nghiệm sẽ có thêm một lớp ý nghĩa.
3. Ghé Mai Động, nối câu chuyện đình làng với nghề làm đậu Mơ
Đình Mai Động và câu chuyện Đức Thánh Tam Trinh
Đình Mai Động thờ Đức Thánh Tam Trinh. Trong truyền thống địa phương, ông được nhớ đến là vị tướng thời Hai Bà Trưng, người dạy chữ, dạy võ và truyền nghề làm đậu phụ cho dân làng. Những nội dung này cũng được ghi nhận trong khảo sát di tích Mai Động của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.
Câu chuyện truyền nghề giúp giải thích vì sao việc làm đậu có vị trí trong ký ức của làng. Một nghề nuôi sống nhiều gia đình cũng có thể trở thành một phần tín ngưỡng, gắn với sự biết ơn người được cộng đồng coi là có công khai mở. Nếu ghé đình, bạn có thể tìm hiểu thông tin giới thiệu tại di tích, quan sát không gian thờ tự và hỏi thêm người trông coi khi phù hợp. Nên kiểm tra thời gian có thể vào thăm, đồng thời giữ sự yên tĩnh vì đây vẫn là nơi sinh hoạt tín ngưỡng của người dân.
Hình ảnh đậu mơ tại cơ sở làm đậu Thanh Huỳnh (Nguồn ảnh: Ninh Tito)
Từ hạt đậu tương đến bìa đậu trong bữa cơm
Trong hành trình tìm hiểu Mai Động, Ninh có dịp gặp những gia đình còn làm đậu. Các công đoạn nối tiếp từ ngâm đậu tương, xay, lọc, nấu sữa đậu đến làm đông và ép thành phẩm. Nhìn một bìa đậu đã hoàn thiện, rất dễ nghĩ công việc này chỉ là làm theo các bước có sẵn. Nhưng độ mềm, độ chắc và khả năng giữ hình của miếng đậu còn phụ thuộc vào cách người làm xử lý từng mẻ, nhất là lúc làm đông và ép. Điều khiến câu chuyện nghề trở nên gần gũi là sản phẩm ấy không nằm xa đời sống. Đậu có thể xuất hiện trong bữa cơm gia đình, được rán vàng hay đi cùng một mẹt bún đậu. Người ăn gặp thành phẩm thường xuyên, còn công việc tạo ra nó lại ít khi được nhìn thấy.
Sau phần tìm hiểu làng nghề, Ninh ghé bún đậu Hương Mơ tại 164 Trương Định. Đặt trải nghiệm ăn uống sau câu chuyện sản xuất, mình sẽ chú ý hơn đến miếng đậu: phần vỏ khi rán, độ mềm bên trong và cách nó kết hợp với những thành phần còn lại. Nếu muốn tìm hiểu tại một cơ sở làm đậu, bạn nên liên hệ trước. Đây là nơi sản xuất của các gia đình, không mặc định là điểm tham quan mở cửa thường xuyên.
4. Cảm nhận nhịp sống quanh Giáp Bát, Linh Đàm và Đại Từ
Sau những câu chuyện làng nghề, Hoàng Mai còn đáng khám phá qua đời sống đang diễn ra mỗi ngày. Có nơi người ta chỉ ghé qua để bắt một chuyến xe; có nơi là khu dân cư đã gắn bó lâu dài. Đặt cạnh nhau, những không gian ấy cho thấy nhiều nhịp sống của phía Nam Hà Nội.
Giáp Bát: Một vùng đất nhìn từ những chuyến đi
Nhắc đến Giáp Bát, nhiều người nghĩ ngay đến bến xe. Với người đi học, đi làm xa hay trở về quê, nơi này có thể gắn với một cuộc chia tay, lần đầu đến Hà Nội hoặc chuyến xe quen thuộc cuối tuần. Quanh đầu mối giao thông ấy là nhu cầu rất thường ngày: ăn một bữa, mua chút đồ, nghỉ chân rồi tiếp tục di chuyển. Những hàng quán bình dân cũng là một phần của nhịp sống đó.
Hình ảnh tại Bến Xe Giáp Bát hiện nay (Nguồn ảnh: hanoimoi.vn)
Trong hành trình, Ninh dừng ở hàng thịt xiên tại 42 Giáp Bát. Món ăn không cần hiếm lạ mới đáng kể. Một hàng quà nhỏ, khi đặt vào khu phố và sinh hoạt của người mua, vẫn cho thấy người dân đang ăn uống và sử dụng không gian sống như thế nào. Ghé khu vực này, bạn có thể dành chút thời gian quan sát phố xá thay vì chỉ tìm món rồi rời đi. Tuy nhiên, nên chọn chỗ dừng phù hợp để không cản lối đi hay hoạt động giao thông.
Hình ảnh hàng thịt xiên nướng tại số 42 Giáp Bát (Nguồn ảnh: Ninh Tito)
Linh Đàm và Đại Từ: Những khoảng đời thường ven hồ
Ở Linh Đàm, trải nghiệm có thể nhẹ nhàng hơn: chọn một đoạn ven hồ thuận tiện để đi bộ, nghỉ chân và quan sát sinh hoạt của khu dân cư. Mặt nước, cây xanh và những khu nhà nằm cạnh nhau tạo nên một diện mạo khác với các làng nghề vừa đi qua. Đây là nơi để nhìn cách cư dân sử dụng khoảng trống trong thành phố: đi dạo, vận động hoặc gặp nhau sau một ngày làm việc.
Hồ Linh Đàm - Hoàng Mai (Nguồn ảnh: Ninh Tito)
Tại Đại Từ, Ninh dừng ăn tào phớ. Một món quà quen thuộc giữa khu dân cư cũng đủ làm thành một điểm nghỉ trong hành trình, không nhất thiết lúc nào cũng phải tìm một món “chỉ nơi này mới có”. Bạn có thể kết hợp Linh Đàm và Đại Từ trong cùng một buổi, chọn điểm ăn gần khu vực mình đi bộ để hạn chế di chuyển vòng. Địa chỉ chi tiết Ninh đã giới thiệu trong bài viết Ăn gì ở Hoàng Mai?, mời bạn ghé đọc tham khảo nhé!
5. Dạo quanh Công viên Yên Sở – tìm khoảng xanh giữa lòng Hà Nội
Nếu muốn tìm một địa điểm đi dạo ở khu vực Hoàng Mai, Công viên Yên Sở là điểm dừng phù hợp để đưa vào kế hoạch.
Không gian cây xanh và hồ nước cho phép bạn dành thời gian ngoài trời theo cách khá đơn giản: đi bộ, nghỉ dưới bóng cây, mang theo sách hoặc ngồi trò chuyện cùng người thân. Sau những điểm dừng nhiều thông tin và hoạt động, đây cũng là lúc để hành trình chậm lại.
Không gian xanh mát tại Công viên Yên Sở một buổi chiều hè
(Nguồn ảnh: Ninh Tito)
Ngày 10/2/2026, công viên được bàn giao về địa phương quản lý. Theo thông tin được công bố sau bàn giao, phường Yên Sở đã triển khai chỉnh trang và mở rộng lối tiếp cận để người dân thuận tiện sử dụng không gian công cộng. Bạn nên chọn buổi sáng hoặc cuối chiều tùy thời tiết, mang theo nước uống và dành đủ thời gian cho việc đi bộ. Nếu dự định sử dụng dịch vụ, tổ chức hoạt động nhóm hay mang theo thiết bị dã ngoại, hãy kiểm tra quy định tại thời điểm ghé.
Yên Sở cũng không nhất thiết phải là điểm cuối sau khi đã đi hết những nơi còn lại. Nếu chỉ muốn nghỉ ngơi ngoài trời, bạn hoàn toàn có thể dành riêng một buổi cho công viên.
Những câu hỏi thường gặp khi khám phá Hoàng Mai
-
Bạn có thể bắt đầu từ đình Mai Động, tìm hiểu câu chuyện về Đức Thánh Tam Trinh và nghề làm đậu Mơ, hoặc khám phá những địa danh thuộc vùng Kẻ Mơ xưa để hiểu thêm về lịch sử khu vực phía Nam Hà Nội.
-
Công viên Yên Sở là một lựa chọn đáng cân nhắc với hồ nước, cây xanh và những khoảng không gian rộng rãi, phù hợp để đi bộ, đạp xe hoặc dã ngoại vào cuối tuần.
-
Làng nghề kim hoàn, đậu bạc Định Công: Nổi tiếng với nghề chế tác kim hoàn thủ công có lịch sử hơn 1.000 năm.
Làng nấu rượu Hoàng Mai (Mơ Rượu): Từng nổi tiếng với nghề nấu rượu truyền thống.
Làng nghề đậu phụ Mơ (Mai Động): Gắn với sản phẩm đậu phụ Mơ quen thuộc trong ẩm thực Hà Nội.
Làng nghề bánh cuốn Thanh Trì: Nổi tiếng với món bánh cuốn mỏng, thanh mát, được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Ngoài ra, vùng đất này còn có làng Lủ (Đại Kim) từng nổi tiếng với nghề làm quạt và làng Giáp Lục gắn với nghề dát bạc.
-
Item descriptionTrong hành trình khám phá Hoàng Mai, bạn có thể thử những món ăn gắn với đời sống địa phương như bánh cuốn Thanh Trì, xôi lúa Tương Mai, đậu phụ Mơ Mai Động hay các món ăn vặt bình dân quanh Giáp Bát, Đại Từ. Nếu đang tìm kiếm gợi ý cụ thể về món ăn và địa chỉ, Ninh đã tổng hợp trong bài Ăn gì ở Hoàng Mai? 7 món ngon và địa chỉ Ninh đã ăn thử.
-
Nếu chỉ ghé một vài địa điểm như làng nghề Mai Động, khu vực Giáp Bát và Công viên Yên Sở, bạn có thể dành khoảng nửa ngày. Nếu muốn tìm hiểu kỹ hơn về các làng nghề, địa danh và văn hóa địa phương, hoặc các địa điểm ăn uống một ngày sẽ phù hợp hơn.
Hoàng Mai: Hiểu một vùng đất từ những bữa ăn thường ngày
Sau hành trình, điều Ninh muốn giữ lại là mối liên hệ giữa món ăn và nơi chốn. Một gói xôi có thể dẫn tới câu chuyện Tương Mai; một miếng đậu mở ra ký ức làng nghề Mai Động; một đĩa bánh cuốn đưa mình đến căn bếp vẫn đều đặn làm hàng mỗi ngày. Rồi rời những căn bếp ấy, mình gặp nhịp xe ở Giáp Bát, sinh hoạt ven hồ Linh Đàm và những người dành buổi chiều cho Công viên Yên Sở. Tất cả cùng thuộc về một vùng đất, cùng góp phần tạo nên Hoàng Mai hôm nay.
Nếu bạn vẫn thường chỉ đi ngang Hoàng Mai, hãy thử chọn một điểm để dừng lại lâu hơn. Ăn một món quen, hỏi thêm về tên làng, ghé một di tích - đôi khi chỉ vài thay đổi nhỏ trong cách khám phá đã giúp mình hiểu khác đi về một nơi tưởng như quá quen thuộc.
Đừng quên follow & subscribe và đón chờ những nội dung mới nhất trên các nền tảng dưới đây của Ninh!
Youtube: https://youtube.com/ninhtito
Instagram: https://instagram.com/ninheating
Fanpage: https://facebook.com/ninheating
Tik tok: https://www.tiktok.com/ninhtito
