Vì sao người Việt luôn có một quán ăn quen gần nhà?
Giữa một thế giới ẩm thực luôn chuyển động với những món ăn mới liên tục xuất hiện, vẫn có không ít người Việt, đặc biệt tại các đô thị lớn, duy trì một thói quen tưởng chừng rất bình thường: ăn ở những quán gần nhà.
Không cần đi xa, không cần xếp hàng hay săn tìm những địa chỉ đang được nhắc đến nhiều trên mạng xã hội, họ vẫn đều đặn ghé những quán quen nằm đầu ngõ, dưới chân khu tập thể hay trên con phố mình đi qua mỗi ngày. Những địa điểm ấy có thể không nổi tiếng, cũng chẳng sở hữu không gian cầu kỳ, nhưng lại hiện diện bền bỉ trong nhịp sống thường nhật của nhiều người.
Sự gắn bó ấy không đơn thuần đến từ sự tiện lợi. Đằng sau lựa chọn tưởng như rất thực tế đó là những thói quen được hình thành qua thời gian, những ký ức vị giác âm thầm tích lũy và cả những kết nối rất riêng giữa con người với con người.
Nơi vỗ về chiếc bụng đói bền bỉ
Ai cũng từng có những ngày thành phố trở nên quá mệt mỏi.
Đó có thể là một buổi chiều tan làm gặp cơn mưa bất chợt, một ngày công việc kéo dài đến tận tối muộn hay đơn giản chỉ là một sáng thức dậy với tâm trạng uể oải. Trong những khoảnh khắc ấy, việc phải suy nghĩ xem hôm nay ăn gì, đi đâu ăn hay có nên thử một quán mới hay không đôi khi lại trở thành một gánh nặng nhỏ.
Lúc đó, những quán ăn gần nhà thường là lựa chọn xuất hiện đầu tiên trong suy nghĩ.
Chúng không cần biển hiệu hào nhoáng hay những chiến dịch quảng bá rầm rộ. Chúng đơn giản là ở đó, quen thuộc như chính con đường dẫn về nhà. Người ta biết quán mở từ mấy giờ, biết món nào ngon nhất, biết hôm nào đông khách và thậm chí biết cả vị nước dùng hôm nay sẽ ra sao.
Những quán gần nhà luôn là sự lựa chọn hàng đầu của một số người Việt bởi sự bền bỉ cùng năm tháng (Nguồn ảnh: Ninh Tito)
Có lẽ điều khiến những quán ăn ấy trở nên đặc biệt nằm ở sự ổn định. Giữa vô số trải nghiệm mới mẻ nhưng khó đoán, quán quen mang lại cảm giác an tâm. Một bát phở với hương vị không thay đổi suốt nhiều năm, một ổ bánh mì quen thuộc hay một đĩa cơm nóng đúng khẩu vị đôi khi đủ để khiến một ngày dài trở nên dễ chịu hơn.
Bởi nhiều khi, thứ chúng ta tìm kiếm trong một bữa ăn không phải sự bất ngờ, mà là cảm giác được thấu hiểu.
Sự tiện lợi và cảm giác được là chính mình
Một trong những đặc quyền lớn nhất của việc ăn gần nhà là sự thoải mái.
Không cần lên kế hoạch trước nhiều ngày, không cần đặt bàn hay chuẩn bị trang phục chỉn chu. Đôi khi chỉ cần mặc bộ đồ đang mặc ở nhà, xỏ đôi dép quen thuộc rồi đi bộ vài phút là đã có thể ngồi trước món ăn mình yêu thích.
Ở những quán ăn như vậy, người ta hiếm khi cảm thấy áp lực phải xuất hiện theo một cách nào đó. Không có sự phô diễn, không có cảm giác phải bắt kịp xu hướng. Mọi thứ diễn ra tự nhiên như một phần của sinh hoạt hằng ngày.
Bát phở tái, suất bún chả hay ổ bánh mì đầu ngõ từ lâu đã là cái hẹn quen thuộc của chiếc bụng đói (Nguồn ảnh: Ninh Tito)
Khoảng cách địa lý ngắn ngủi cũng giúp bữa ăn trở về đúng với ý nghĩa nguyên bản của nó: một khoảng nghỉ giữa nhịp sống bận rộn. Không phải chen chúc giữa dòng xe giờ cao điểm. Không phải loay hoay tìm chỗ gửi xe. Không phải dành thêm hàng giờ đồng hồ cho việc di chuyển.
Chỉ là đi ăn rồi trở về nhà.
Một điều tưởng như rất nhỏ nhưng lại tạo nên sự dễ chịu đáng kể trong đời sống đô thị.
Những mối quan hệ được nuôi dưỡng qua năm tháng
Nếu sự tiện lợi là lý do khiến người ta tìm đến quán gần nhà lần đầu tiên, thì những kết nối con người có lẽ là điều khiến họ quay lại trong nhiều năm sau đó.
Trong văn hóa ăn uống Việt Nam, quán ăn không chỉ là nơi diễn ra hoạt động mua bán. Đó còn là nơi người bán và người mua dần trở nên quen thuộc với nhau.
Là khi cô chủ quán nhớ bạn không ăn hành.
Là khi chú bán phở vừa thấy khách bước vào đã bắt đầu chuẩn bị đúng món quen thuộc.
Là khi người ta hỏi nhau vài câu về thời tiết, công việc hay đơn giản là một lời nhận xét: "Dạo này ít thấy ghé ăn thế."
Những cuộc trò chuyện ấy thường rất ngắn, đôi khi chẳng mang nội dung gì đặc biệt. Nhưng trong một thành phố ngày càng đông đúc và vội vã, chúng lại tạo nên cảm giác gần gũi khó thay thế.
Ở nhiều khu dân cư, quán ăn còn là một dạng "không gian cộng đồng" rất tự nhiên. Người ta gặp hàng xóm ở đó, trò chuyện với những gương mặt quen thuộc ở đó và cảm nhận rõ hơn mình đang thuộc về một khu phố, một cộng đồng cụ thể nào đó.
“Hôm nay như cũ hả con?”
Một câu hỏi han đơn giản giữa người bán và người mua đôi khi lại trở thành sợi dây liên kết vô hình tạo nên thói quen lâu dài cho thực khách (Nguồn ảnh: Ninh Tito)
Không chỉ là quán ăn, mà là một phần của ký ức
Có một điều khá thú vị trong văn hóa ẩm thực Việt Nam: chúng ta thường nhớ món ăn thông qua địa điểm và con người.
Người ta không chỉ nhớ một bát bún riêu.
Người ta nhớ bát bún riêu ở đầu ngõ.
Không chỉ nhớ một ly cà phê.
Người ta nhớ quán cà phê quen nơi góc phố.
Theo thời gian, những quán ăn gần nhà dần trở thành một phần của ký ức. Chúng hiện diện trong những buổi sáng đi học, những ngày tan làm muộn, những lần gặp gỡ bạn bè hay cả những giai đoạn quan trọng của cuộc đời. Và rồi đến khi chuyển nhà hoặc rời xa một thành phố, điều khiến nhiều người nhớ nhất đôi khi không phải là những nhà hàng nổi tiếng từng ghé qua một lần, mà lại là hàng xôi đầu ngõ, quán phở quen hay ly trà đá dưới tán cây ven đường.
Suy cho cùng, quán ăn gần nhà không chỉ là nơi lấp đầy chiếc bụng đói. Đó còn là nơi lưu giữ những ký ức giản dị, những thói quen thân thuộc và những kết nối rất người trong đời sống hằng ngày. Giữa nhịp sống đô thị ngày càng hiện đại, đôi khi hạnh phúc không nằm ở những trải nghiệm xa xôi hay những địa điểm đang gây sốt trên mạng xã hội. Nó có thể nằm ngay ở góc quán quen cách nhà vài bước chân - nơi luôn sáng đèn, nơi người ta nhớ bạn thích ăn gì, và nơi bạn luôn biết mình có thể quay trở lại bất cứ lúc nào.
Chia sẻ thêm những câu chuyện thú vị về ẩm thực và đời sống, văn hoá cùng Ninh tại:
Facebook: Ninh Tito
Instagram: @ninheating
Youtube: Ninh Titô
